Đọc sách rất đơn giản, bạn chỉ cần thực hiện các bước sau:
- Chọn một quyển sách bất kì, có thể do bạn tự chọn lấy ở thư viện, ở nhà sách hay do ai đó giới thiệu cho bạn.
- Mở sách ra
- Đọc
- Đóng sách lại
- Đọc tiếp cuốn sách khác.
Trong nhiều trường hợp, đọc sách thật sự rất đơn giản, bạn chỉ cần làm như vậy. Nếu bạn đọc để giải trí, bạn chỉ cần thực hiện 5 bước trên thôi. Tuy nhiên, có một dạng đọc sách khác, khi chúng ta đọc để nhận lấy những tri thức từ cuốn sách đó, để hiểu thêm về cuộc sống, xã hội. Đó là lúc mà bạn hoàn toàn ngạc nhiên khi biết rằng đọc sách không chỉ đơn giản như vậy.
Tại sao chúng ta cần hướng dẫn đọc sách?
“Một vài cuốn sách chỉ để thưởng thức lướt qua, một vài cuốn khác để đọc, và một vài cuốn để bạn suy ngẫm về nó”
Năm 1940, Mortimer Adler đã viết cuốn sách “Hướng dẫn đọc sách” (How to read a book). Đã có nhiều phiên bản khác chứa đựng nội dung tương tự, nhưng phần lớn những gì chúng ta có được ngày nay đều từ những lời khuyên của Adler 75 năm trước.
Adler chỉ ra rằng có 4 bước để đọc
- Căn bản: Như những gì chúng ta học ở trường tiểu học, chúng ta đọc để hiểu những từ ngữ trong trang sách, và hiểu những gì viết ra ở đó, một cách đơn giản.
- Đọc lấy nội dung: Chúng ta nhìn vào những chỗ được làm nổi bật, đọc đoạn đầu và kết thúc, để nhận được nhiều nhất và biết được nội dung của những gì tác giả muốn nói đến trong quyển sách.
- Nghiên cứu: Đây là khi chúng ta thực sự nghiền ngầm những gì được viết ra. Chúng ta đọc một cách chậm rãi, chúng ta ghi chú, tra cứu từ điển về những khái niệm chúng ta không biết, và chúng ta cố gắng vào trong đầu tác giả để thực sự hiểu được tại sao tác giả viết như vậy.
- So sánh: Đây là bước thường được sử dụng bởi những nhà văn và các giáo sư. Đó là khi chúng ta đọc nhiều cuốn sách khác nhau và so sánh, phản biện góc nhìn của nhiều tác giả khác nhau. Và bước này thật sự cần đến rất nhiều suy nghĩ và liên kết giữa các quyển sách, cùng với suy nghĩ của chính bản thân chúng ta.
Nếu như bước 1 Căn bản là cách chúng ta được dạy để đọc sách từ lúc còn nhỏ, thì bước 4 So sánh rất ít khi được dùng đến, chỉ khi nào bạn là một giáo sư hay bạn muốn viết văn. Chính vì vậy trong khuôn khổ bài viết này, chúng mình chỉ đi sâu hơn vào bước 2 Đọc lấy nội dung và bước 3 Nghiên cứu. Thông thường, chúng ta chỉ đọc ở mức căn bản, nghĩa là hiểu những từ được viết ra. Và ta tự hỏi, tại sao mọi người không thể đọc ở mức độ cao hơn? Adler cho rằng nguyên nhân nằm ở nền giáo dục. Khi chúng ta đọc được ở mức căn bản, mọi người đều cho rằng ai cũng đã có thể đọc sách. Nhưng thực sự là, ta chưa bao giờ học cách làm thế nào để nghiền ngẫm, nghiên cứu và phản biện một cuốn sách. Khi chúng ta lớn hơn, chúng ta bị quá tải bởi những bài tập, nhưng chúng ta lại chưa bao giờ thực sự học cách nhận được nhiều giá trị nhất từ một cuốn sách. Chính vì vậy, hy vọng sau bài viết này bạn sẽ có thể rút ra được cách đọc sách cho mình và áp dụng nó vào việc đọc hàng ngày.
Đọc lấy nội dung
Đọc lấy nội dung có tác dụng rất lớn khi bạn đang ở thư viện hay nhà sách, và muốn quyết định xem cuốn sách mà bạn sẽ dành thời gian ra đọc là gì. Cách đọc này rất hữu ích khi bạn muốn học một cái gì đó mới thật nhanh, khi bạn muốn biết qua nội dung của nó. Đó là cách đọc mà bạn nên dùng cho công việc, bởi có rất nhiều cuốn sách chứa nhiều chương không cần thiết cho công việc của bạn, và thật ra bạn chỉ cần 1-2 chương trong đó. Cách đọc lấy nội dung:
- Đọc tiêu đề của quyển sách và nhìn vào bìa trước cũng như bìa sau của quyển sách: Nếu bạn để ý, bạn có thể biết được nhiều hơn về cuốn sách chỉ cần nhìn vào bìa sách. Tên của quyển sách là gì? Dành 10 giây nghĩ về tiêu đề chính và tiêu đề phụ. Chúng nói gì cho bạn? Có hình ảnh trên bìa sách không? Những hình ảnh này chứa đựng thông điệp gì? Tất cả những chi tiết nhỏ nhỏ đó đều giúp cho chúng ta hiểu về nội dung của quyển sách.
- Chú ý đặc biệt đến trang đầu tiên của quyển sách: Mục lục, Lời giới thiệu, Lời cảm ơn,… Đây là những trang hữu ích một cách bất ngờ. Mục lục sẽ cho bạn biết nội dung của toàn bộ quyển sách. Nếu bạn đọc một cuốn sách không có mục lục, bạn sẽ nhận được nội dung sơ lược của quyển sách ở phần Lời giới thiệu hay Lời cảm ơn.
- Đối với những cuộc sách không phải truyển giả tưởng, bạn có thể đọc tiêu đề của chương, tiêu đề của các phần. Thông thường tiêu đề cho bạn biết phần lớn những gì phần đó muốn nói đến, phần chữ phía dưới chỉ là để lý giải thêm. Bạn cũng có thể đọc thêm kết luận để biết mục đích tác giả khi viết cuốn sách là gì.
- Đọc bình luận về cuốn sách: Có rất nhiều trang đưa ra bình luận cho một quyển sách, bạn có thể kiểm tra qua Google hoặc xem review trên Amazon, Goodreads…
Nghiên cứu
Bạn không cần phải đọc nghiên cứu cho bất cứ thứ gì bạn đọc. Chỉ cần thực hành bước này khi bạn thật sự muốn nhận được nhiều nhất từ quyển sách trước mặt bạn. Ngay cả Adler cũng nói rằng, không phải tất cả cuốn sách đều xứng đáng được nghiền ngẫm như vậy. Nhưng rất nhiều cuốn sách khác đáng để chúng ta nghiền ngẫm chúng. Những mẹo nhỏ dưới đây cho cả sách giả tưởng và sách khoa học.
Đầu tiên, chúng ta nghiên cứu một ít về tác giả và những cuốn sách khác mà tác giả đã viết. Trước khi chọn đọc một quyển sách, bạn có thể tìm hiểu về tác giả và những cuốn sách khác của tác giả trên Wikipedia hay ở bất kì nguồn nào mà bạn có được. Bạn có thể xem xem tác giả bao nhiêu tuổi, động lực của tác giả để viết cuốn sách là gì, cuốn sách được ra đời trong hoàn cảnh nào. Bước này cho bạn biết chút ít về cuộc sống của tác giả và hy vọng rằng nó sẽ giúp bạn hiểu cuốn sách hơn khi đọc nó.
Sau đó, áp dụng đọc lấy nội dung. Nhìn vào bìa sách, đọc những trang mở đầu. Có rất nhiều người sẽ chỉ đọc ngay vào nội dung mà bỏ qua những trang giới thiệu đầu tiên. Nếu làm như vậy, có thể bạn đã bỏ qua những thông tin quan trọng làm cho bạn có thể không muốn đọc cuốn sách đó nữa chút nào.
Tiếp theo, đọc hết toàn bộ quyển sách, một cách nhanh gọn. Đây là bước mà bạn đọc đơn giản để nắm được toàn bộ quyển sách. Bạn không cần phải đọc nhanh, mà nó có nghĩa là bạn đọc không dừng lại và không cố gắng hiểu ý nghĩa thâm thúy của từng đoạn văn một. Nếu bạn không hiểu một đoạn nào đó, bạn không cần phải dừng lại mà chỉ cần đọc tiếp những đoạn tiếp theo. Ở bước này, nếu quyển sách có trở nên chán ở một vài chỗ nào đó, bạn vẫn tiếp tục đọc tiếp để hiểu được nội dung của quyển sách. Bạn có thể sẽ cần gạch dưới hoặc highlight những chỗ bạn có câu hỏi, nhưng không cần thiết phải trả lời những câu hỏi đó ngay lúc này. Nếu bạn có thời gian và muốn đọc lại, bạn có thể đọc lại toàn bộ quyển sách lần nữa. Một vài người thường đọc nhanh thế này trong lần đọc đầu tiên và quay lại đọc kỹ hơn một vài tháng sau đó.
Sau đó, sử dụng trợ giúp nếu bạn thấy thật sự cần. Nếu có một từ bạn không hiểu, đọc toàn bộ câu để hiểu ngữ cảnh và xem xem bạn có thể đoán được nghĩa của nó hay không. Nếu bạn không thể đoán được nghĩa của từ đó, hoặc từ đó rất quan trọng để bỏ qua, bạn có thể tra từ điển hoặc tra trên mạng về ý nghĩa của nó. Mục đích chính là bạn có thể sử dụng những giúp đỡ như vậy, nhưng trước hết hãy để não của bạn hoạt động trước đã.
Tiếp theo, cố gắng hết mình để trả lời những câu hỏi sau đây. Bạn nên giữ những câu hỏi này trong đầu khi bắt đầu đọc. Đây là bước quan trọng nhất của đọc nghiên cứu. Bạn nên viết câu trả lời ra, vì như thế sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với việc bạn chỉ suy nghĩ trong đầu.
- Quyển sách nói về cái gì? Viết ra tóm tắt nội dung của quyển sách bằng từ của chính bạn. Bạn không cần đi quá sâu vào nội dung của quyển sách, chỉ cần nó trả lời được câu hỏi quyển sách viết về cái gì.
- Chi tiết hơn quyển sách nói về những gì? Đây là lúc bạn đi sâu vào chi tiết hơn. Adler đề xuất chúng ta có thể viết ra dàn ý của quyển sách. Nhanh chóng quay lại và lật qua những trang sách, xem lại và ghi chú những ý chính. Với sách khoa học, ghi theo phần, chương khá là đơn giản. Với sách truyện, bạn có thể ghi theo chương hay theo phân đoạn.
- Quyển sách có đúng/thực không? Đối với sách khoa học, đây là một câu hỏi khá dễ để trả lời. Tác giả nói có đúng không? Với sách truyện, chúng thường về trải nghiệm của con người. Khi đọc, hãy xem lại bản thân bạn, và những người xung quanh, những gì được miêu tả trong quyển sách, những trải nghiệm, những hành động có đúng là như những gì tác giả miêu tả không?
- Điều gì là quan trọng của quyển sách? Đọc sách chỉ có tác dụng khi sau khi đọc, bạn rút ra được gì đó, có thể là những trải nghiệm, những bài học, làm thay đổi cách suy nghĩ và hành động của bạn. Điều gì bạn học được từ quyển sách, bạn cảm thấy như thế nào sau khi đọc xong, bạn có thấy trân trọng cuộc sống của mình hơn sau khi đọc sách hay không?
Cuối cùng, nhận xét và chia sẻ suy nghĩ của bạn với những người khác. Sau khi trả lời 4 câu hỏi trên xong, bạn có thể nhận xét và chia sẻ suy nghĩ của mình với những người xung quanh.
Chúng ta nên luôn giữ cho bản thân am hiểu ở nhiều lĩnh vực của cuộc sống. Đọc sách có ích, và đọc nghiên cứu còn có ích hơn nữa khi nó giúp chúng ta:
- Tăng sự tập trung. Mạng internet đã cho chúng ta nhiều cơ hội để đọc hơn bất cứ lúc nào. Nhưng chúng ta chỉ thường đọc lướt qua hay đọc từ thứ này sang thứ khác mà không suy nghĩ gì nhiều. Bạn đã bao giờ bạn luận với ai đó về những gì bạn đọc trong ngày chưa? Đọc nghiên cứu làm chúng ta tập trung nhiều hơn, đào sâu vấn đề và giúp tăng khả năng tổng quát hóa vấn đề.
- Tăng khả năng suy nghĩ. Bạn có thể đọc nhưng khả năng suy nghĩ, nhận xét vấn đề của bạn như thế nào? Đọc nghiên cứu giúp chúng ta đánh giá sự thật, bằng chứng, nguồn gốc, tạo liên kết giữa những nguồn khác nhau, đánh giá bình luận và hiểu được mục đích để có thể đưa ra kết luận cho chính bản thân bạn.
- Giúp bạn trở thành người tốt hơn. Một người xem việc phát triển bản thân là quan trọng sẽ dành thời gian để xem xét sao anh ta có thể tốt hơn trong những lĩnh vực nào. Sách giúp cho chúng ta hoàn thiện bản thân và cố gắng phát triển mình hơn.
Vậy cuốn sách mà bạn đọc gần đây là gì? Bạn có thể chia sẻ với Rubik24 không?